ÜZÜMÜN BAĞI ASMANIN KURDU: OSMANLI İMPARATORLUĞU'NDA FİLOKSERA İLE MÜCADELE

1856da Amerikada varlığı keşfedilen filoksera asma köklerine yapışarak suyunu emen ve kökü tamamen kurutan bir zararlıdır. Fransaya ulaşmasının ardından Avrupa kıtasına yayılan filoksera, üzüm yetiştiren tüm Avrupa ülkelerini tehdit eden ciddi bir tehlike olmuştur. Bu nedenle, birlikte hareket etme kararı alan Avrupalı devletler düzenledikleri uluslararası toplantılarla bazı önleyici tedbirler almışlardır. Osmanlı yönetimi de parazitin yayılmasını engellemeye yönelik olarak ilk nizamnâmeyi 1880de uygulamaya koymuştur. Ziraat Müfettişlerinin uyarılarına ve 1885te İstanbul Anadolu yakasında izleri görülmesine rağmen, Osmanlı Devleti 1886ya kadar filokseranın varlığını kabul etmemiştir. Aynı tarihlerde tehlike üzüm üretiminin en yüksek olduğu Aydın Vilâyetine de sıçramıştır. Osmanlı yönetimi özellikle Fransanın tecrübelerinden istifade ile karbon di sülfür, potasyum karbonat, zift ve kireç karışımı kimyasalları kullanarak zararı önlemeye çalışmıştır. Ancak uzun vadeye yayılsa da asıl çözüm yerli türlerin Amerikan asmalarına aşılanması ile sağlanabilmiştir. Bunun için öncelikle İstanbul Erenköy ve Kızıltoprak, ardından İzmir Karşıyaka, Urla ve Seydiköy ile Manisada fidanlıklar kurulmuştur. Burada yetiştirilen fidanlar isteyen bağcılara ücretsiz dağıtılmıştır. Ayrıca, bağlarını aşılı fidanlarla kuranlara öşür muafiyeti ve Ziraat Bankasından uygun şartlarda borçlanma imkanı tanınmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Filoksera, Aydın Vilâyeti, Bağcılık, Ziraat