Bitlis kazısında ortaya çıkarılan (2004-2008) tütün lüleleri

Çalışmasını tamamladığımız tez, 2004 yılında Prof. Dr. Kadir Pektaş tarafından başlatılan Bitlis Kalesi Kazısı'nda çıkarılan ve günümüzde Bitlis Etnografya Müzesi'nde korunmakta olan tütün lülelerini konu edinmiştir. Bitlis Kalesi Kazısı'nda çalışmalar halen devam etmekte olduğu için ve araştırmamız 2004- 2008 yılları arasında çıkarılan tütün lüleleri ile sınırlandırılmıştır.Bitlis kalesi kazısında çıkarılan lülelerin tamamı halk tipi lülelerden oluşmaktadır. Çıkarılan 924 lüleden tam ve tama yakın olanlardan 123 adet lüleyi çalışmamıza alınmıştır. Lüleler hamur, üretim, form özelliklerine, bezeme tekniklerine ve motif özelliklerine göre incelenmiştir.Tütünün Osmanlı devletine girmesiyle birlikte tütün içimi için lüle yapımına başlanmış ve atölyeler kurulmuştur. Ancak yapılan lülelerin birçoğunda tarih ve usta mührü olmadığı için kesin tarih verilememektedir. Çalışmamızda 2004- 2008 yılları arasında Bitlis Kalesi Kazısı'nda çıkarılan lülelerde tarih ve usta mührü bulunmamaktadır.

This study relates to the tobacco pipes which, having been revealed by Prof. Dr. Kadir Pektas during the Bitlis Castle Excavation in 2004, are preserved in Bitlis Ethnography Museum. Our study is limited to the tobacco pipes revealed in between 2004 and 2008 since the Bitlis Castle Excavation has not completed yet.All of the tobacco pipes revealed during Bitlis Castle excavation are of that type which has been used by the ordinary people. Out of 924 pipes extracted, 123 intact or nearly-intact pipes were included in the study. The pipes were examined for their clay, production methods, form properties, ornamenting techniques and motif properties.With the introduction of tobacco into the Ottoman Empire, tobacco smoking and pipe manufacturing started and workshops were established for this purpose. However, many of the pipes cannot be dated exactly since there is no date and the craftsmen stamps on them. Similarly, there are no date and craftsmen stamps on the pipes extracted during the Bitlis Castle Excavation between 2004 and 2008, which are the subject of this study.