Attila İlhan’ın sokaktaki göstergebilimsel bir inceleme adam romanı üzerine

Göstergebilimsel yöntem metnin dışında bir şey söylemez, okuyucunun ya da eleştirmenin belli temelleri olan bir yöntemle metne yaklaşmasını sağlar. A. J. Greimas ve Paris Göstergebilim Okulu tarafından bir yöntem olarak geliştirilen çözümleme yöntemine göre ‚Sokaktaki Adam? romanı anlatı düzeyi, söylem düzeyi ve anlamsal-mantıksal düzey olmak üzere üç aşamada incelen- miştir. Anlatı düzeyinde romanın kesitleri belirlenmiştir. Söylem düzeyinde, A. J. Greimas’ın ‘oyunculaşma’ ile ilgili çözümleme yöntemine göre kişiler ele alınmış ve zamansallaşma bölümünde, hikâye zamanı, hikâyenin dilbilgisel zamanı, anlatı zamanı, romandaki zaman sapmaları ‘düzen, süre, sıklık’ başlıkları altında incelenmiştir. Uzamsallaşma bölümünde mekânlar açık, kapalı olmala- rına göre ve çağrışımlı (stimulus monde sensible), çağrışımsız (stimulus non associes) olmalarına göre ince- lenmiştir. İzleksel rollerde semem’ler ele alınmış, romanın bakış açısı en fazla kullanılan şahsın yüzdesi belir- lenerek sonuca varılmıştır. Anlamsal mantıksal düzey ise A. J. Greimas’ın göstergebilimsel dörtgeniyle çözümleniştir.