Çin kaynaklarıyla karşılaştırmalı olarak Orhun Yazıtları'nın incelenmesi

Bu tezde Türk Kağanlığı dönemine ait olan ve dikildiği yer sebebiyle Orhun Yazıtları olarak adlandırılan Kül Tigin ve Bilge Kağan Yazıtları ile yazıtlarda anlatılan dönemin Çin kaynakları karşılaştırılacaktır. Kül Tigin Yazıtı'nı Bilge Kağan Yazıtı'ndan ayıran özellik bu yazıtta Bilge Kağan'ın kardeşi Kül Tigin'in kahramanlıklarının anlatılmasıdır. Bilge Kağan Yazıtı'nda ise Bilge Kağan daha çok kendi yaptığı icraatlardan söz etmiştir. Geri kalan kısımlar ise dünyanın oluşumu ve Türk halkının ortaya çıkışı ve Bilge Kağan'ın Türk halkına öğütleri ile ilgilidir. Bu sebeple yazıtlar ayrı ayrı tutulmamış ve bir bütün halinde incelenerek Zhoushu, Suishu, Jiu Tangshu, Xin Tangshu, Zizhi Tongjian gibi yazıtlarda anlatılan dönemlerin Çin kaynakları ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca günümüz Türkiye Türkçesine benzerliğini kanıtlamak maksadıyla Orhun Yazıtları'nın çevirisi Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmış olan Divanu Lügati't-Türk ile Talat Tekin, Muharrem Ergin, Erhan Aydın ve Ali Akay gibi Türkologların eserlerinde yer vermiş oldukları sözlüklerden yararlanarak yapılmıştır.

In this thesis, the inscriptions of Kül Tigin and Bilge Kagan, which belong to the period of the Turkish Khaganate and are called the Orkhon Inscriptions because of the place where they were erected, will be compared with the Chinese sources of the period described in the inscriptions. The features that distinguishes the Kül Tigin Inscription from the Bilge Kagan Inscription is that the heroism of Kül Tigin, the brother of Bilge Kagan, is described in this inscription. In the Bilge Kagan Inscription, Bilge Kagan mostly talked about his own actions. The remaining parts are about the formation of the world and the emergence of the Turkish people and Bilge Kagan's advise to them. For this reason, the inscriptions were not kept separately and analysed as a whole and compared with Chinese sources of the periods described in inscriptions such as Zhoushu, Suishu, Jiu Tangshu, Xin Tangshu, Zizhi Tongjian. In additon, in order to prove its similarity to today's Turkish, the translation of the Orkhon Inscriptions has been made by making use of the D?w?n Lu??t al-Turk written by Ma?m?d al-K?š?ar? and the dictionaries inclided in the works of Turkologists such as Talat Tekin, Muharrem Ergin, Erhan Aydın and Ali Akar.